Genç Osmanlılar Kimi Tahttan İndirdi? – Bir Osmanlı Krizi ve Bugünün Politikası
İzmir’de 25 yaşında, gündüzleri ofis çalışanı, akşamları ise evde bir blog yazarı olarak günlerimi geçiriyorum. Arkadaşlarım arasında sürekli espri yapan ama içten içe her şeyi fazla düşünen biriyim. Yani, bir anda derin felsefi sorulara dalabilirim ama yine de şakalar yapmayı unutmam. Bugün de böyle bir ruh halindeyim ve aklıma Genç Osmanlılar geldi. Kim mi onlar? Tam olarak Osmanlı tarihinin ‘genç rebel’leri! Peki, bu genç Osmanlılar kimi tahttan indirdi? Gelin, bunu biraz mizahi bir şekilde irdeleyelim.
Genç Osmanlılar Kimdir? Hadi Biraz Tanıyalım
Genç Osmanlılar, 19. yüzyılın ortalarında Osmanlı İmparatorluğu’nda tam anlamıyla bir ‘büyük değişim’ başlatan gruptu. Bu ‘genç’ Osmanlılar, İslamcı, liberal ve anayasal reformları savunarak Osmanlı İmparatorluğu’nu modernize etmeyi hedeflemişlerdi. Ancak bu modernleşme süreci, aynı zamanda ‘taht kuralı’nda değişikliklere yol açmak anlamına geliyordu.
Tabii, burada şöyle bir soruyla karşı karşıya kalıyoruz: “Genç Osmanlılar, Osmanlı İmparatorluğu’nun eski yönetim biçimlerine mi karşıydı, yoksa sadece tahttan inmiş olan padişahın yerine oturmayı mı hayal ediyorlardı?” Cevap net: Her ikisi de! Sonuçta, bu gençler o dönemdeki yönetim anlayışına meydan okumak ve adeta ‘yeni bir düzen’ kurmak istiyorlardı.
Genç Osmanlılar Kimi Tahttan İndirdi?
Ve gelelim esas sorumuza: “Genç Osmanlılar kimi tahttan indirdi?” Hadi biraz daha yakın tarihe bakalım. Genç Osmanlılar, Sultan Abdülaziz’i tahttan indirmeyi başardılar. Tabii, işin asıl komik kısmı şu ki, Sultan Abdülaziz, tam anlamıyla ‘taht’ı seviyor ve tahtına çok bağlıydı. Ama bir şekilde, 1876’da Genç Osmanlılar tarafından tahttan indirildi.
Nasıl mı oldu? Genç Osmanlılar, Sultan Abdülaziz’in otokratik yönetimine karşıydılar. Onlara göre, padişah, İmparatorluğu modernleştirmek yerine eski, geleneksel yöntemlerle yönetiyordu ve bu durum, hem Osmanlı’nın gücünü zayıflatıyordu hem de halk arasında hoşnutsuzluk yaratıyordu.
Tabii, burada iç sesim devreye giriyor: “Sultan Abdülaziz de ‘O zaman ben de nasıl bir adam oldum?’ diye sormadı mı, ya? Herkes modernleşiyor, ben niye hâlâ eski usul gidiyorum?”
Günümüzde, politikacıların birbirini hedef alıp birbirlerinin tahtını sarması gibi, o dönemde de genç Osmanlılar, Abdülaziz’in tahtını devralmaya karar verdiler. Evet, biraz dramatik olabilir ama tarih işte böyle bir şey. Devrik padişahımız, sonunda hapse atıldı ve orada hayatını kaybetti. Hangi dönem, hangi politik dönem de olursa olsun, tahtta olmanın bir riski vardı ve işte bu risk, bazı ‘güçlü’ kişilerin yerini değiştiriyordu.
Hikayenin Derinliklerine İnerken
İçimde bir şeyler kaynadıkça, düşündüm. Hani bazen modern siyasette de bir değişim arzusuyla insanlar birer lideri, ‘ya bu tarzla ilerleyemeyiz’ diyerek değiştirebiliyor. Genç Osmanlılar da tam olarak böyle bir devrim yapmak istediler. Hatta bir arkadaşımın bana söylediği gibi: “Zaten her şeyi değiştirmek isteyen gençler var, bazen sabırla beklemek lazım.” Ama bazen de sabır, işleri daha karmaşık hale getirebiliyor, değil mi? Birini değiştirmek, genellikle bir çok karmaşık olayın peşinden gitmek demek. O zaman Sultan Abdülaziz’i tahttan indiren Genç Osmanlılar, bir yandan modernleşme çabası içerisindeydiler, diğer yandan da tahttan indirilen padişahın yerini almak gibi bir hedefle hareket ettiler.
Bugünden Bakınca Genç Osmanlıların Hareketi
Şimdi, 2025’teyiz ve belki de genç Osmanlılar, bugün modern bir devrim yapıyor olsalardı, sosyal medya üzerinden harekete geçerlerdi. “Hashtag #Tahtİndiriyoruz” gibi bir şey olabilirdi. Yani, sosyal medya günümüzdeki en güçlü taht tahtından indirici güç olabilir mi? “Sosyal medyada biri bir hata yapınca anında sosyal medya tahtından indirilir” diye düşündüm. Sultan Abdülaziz’in tahtını devirecek kadar güçlü bir grup genç buldukları için sosyal medyada bir duyuru yapmış olabilirlerdi. Kim bilir!
İçimden bir ses: “Bu kadar olay varken, ben acaba ‘taht’ diye neyi kastediyorum?” diye soruyor. Cevap basit: Toplumda her zaman tahtta oturanlar vardır. Politik liderler, iş dünyasının patronları, hatta sosyal medyada etkili olan insanlar. Hepsi, kendi tahtlarında oturur ve genellikle herkes onları takip eder. Yani, geçmişin ve günümüzün tahtları arasında pek fark yok. Bu, değişim isteyen gençlerin her zaman kendilerini sorgulamaya başladığı ve o tahtları devirmeye çalıştığı bir süreçtir.
Sonuç: Genç Osmanlılar’ın Taht Devri – Gelecekte Ne Olur?
Sonuç olarak, Genç Osmanlılar, 19. yüzyılda Sultan Abdülaziz’i tahttan indirerek hem tarihe hem de kendi modernleşme ideallerine büyük bir katkı sağlamış oldular. Tabii ki, bu olay bir dönemin sonunu simgeliyordu. Ama bugüne bakacak olursak, ‘taht’ bir şekilde devam ediyor. Herkes bir taht kuruyor; bazıları politikada, bazıları iş dünyasında, bazıları da sosyal medyada. Bu taht oyununda kimse rahat edemez, çünkü her zaman gençler gelir ve yeni düzenler kurar.
Bir noktada, hepimizin içindeki Genç Osmanlı ruhunu keşfetmesi gerekebilir. Belki de bir gün biz de kendi tahtlarımızı kurar, sonra da bir anda o tahttan inmek zorunda kalırız. Bu tarihsel bir ders, değil mi?